Νοτιοανατολικά της Πύλας και σε κοντινή απόσταση απ’ το χωριό, βρίσκεται ένας μεγαλοπρεπής κτιστός τάφος που χρονολογείται στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. Βρέθηκε τυχαία από χωρικούς περί το τέλος της δεκαετίας του ’20. Ο τάφος ήταν συλημένος. Τα μόνα εύρηματα, ήταν τρεις μαρμάρινες πλάκες με τρία ανάγλυφα, ένα γοργόνειο στην κεντρική πλάκα [το πρόσωπο της μυθικής Μέδουσας] και δύο σφίγγες εκατέρωθεν [μυθικά τέρατα, με κεφαλή γυναίκας, σώμα λιονταριού και φτερά].
Ο τάφος αποτελείται από τέσσερις νεκρικούς θαλάμους, έναν κεντρικό [3.50χ2.72 μ.] που επικοινωνεί με τρεις άλλους μέσω θυρών και που έχουν σε σχέση με τον κεντρικό θάλαμο σταυροειδή διάταξη. Οι θάλαμοι έχουν καμαρωτές οροφές. Η πρόσβαση προς τον τάφο γίνεται από το νότο με βαθμιδωτό δρόμο [dromos] που αποτελείται από 14 σκαλοπάτια. Είναι κτισμένος εξ’ ολοκλήρου από πελεκητούς ασβεστόλιθους της περιοχής, ενώ οι κάθετες πλευρές του δρόμου είναι επενδύμενες από το ίδιο υλικό.
Ο βόρειος νεκρικός θάλαμος εκτείνεται ως συνέχεια του κεντρικού. Πάνω από την είσοδό του ήταν τοποθετημένες οι πλάκες με τις ανάγλυφες παραστάσεις του γοργόνειου και των σφιγγών [φωτ.1]. Στον θάλαμο αυτό βρέθηκαν τρεις σαρκοφάγοι με υπολείμματα οστών. Στο δυτικό θάλαμο βρέθηκε μία σαρκοφάγος, ενώ στον ανατολικό δεν βρέθηκε τίποτα.
Ο τάφος χρησιμοποιήθηκε και κατά τους Ελληνιστικούς χρόνους, αφού βρέθηκαν στο εσωτερικό του πτολεμαϊκά νομίσματα. Από ένα νόμισμα του βυζαντινού αυτοκράτορα Αλέξιου Ι [1081-1118] που βρέθηκε στο δρόμο που οδηγεί στον τάφο, βγαίνει το συμπέρασμα ότι πρέπει να ήταν ήδη συλημένος από τα βυζαντινά χρόνια.
Αρκεί μια επίσκεψη στην Πύλα, για να διαπυστώσει κάποιος τη μεγαλοπρέπεια του τάφου, που χτίστηκε κατά την περίοδο των Περσικών πολέμων [α’ μισό του 5ου αιώνα π.Χ.] και λίγες δεκαετίες πριν από την ανέγερση της Ακρόπολης και του Παρθενώνα.
Πηγές: 1. Cyprus Department of Antiquities, Report No.2 -1934, σσ. 9-11, Nicosia 1935 2. Άντρος Παυλίδης, Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, τόμος 12, σ.63, εκδόσεις Φιλόκυπρος, Λευκωσία 1990.
